Międzynarodowa Organizacja Pracy
Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) jest jedną z najdłużej działających organizacji międzyrządowych zajmującą się sprawami społecznymi. Powstała w 1919 r. w wyniku rosnącej troski o reformy społeczne po I Wojnie Światowej. Wśród członków - założycieli znalazły się: Belgia, Kuba, Czechosłowacja, Francja, Japonia, USA, Wielka Brytania oraz Polska. MOP jest jedyną organizacją międzynarodową, w której przedstawiciele pracodawców i pracowników - "partnerzy społeczni" mają równe prawo z przedstawicielami rządów do kształtowania jej polityki i programów. Podstawą istnienia MOP jest jej Konstytucja (tekst: patrz poniżej). Obecnie członkami Organizacji są 182 państwa.
 
Po 25 latach działalności Organizacja przyjęła Deklarację Filadelfijską. Deklaracja pozostaje podstawą wszystkich działań MOP i zawiera następujące zasady:
 
  • Praca nie jest towarem;
  • Wolność słowa i zrzeszania się stanowią podstawę trwałego postępu;
  • Ubóstwo, gdziekolwiek istnieje, stanowi niebezpieczeństwo dla dobrobytu wszystkich;
  • Wszystkie istoty ludzkie, niezależnie od rasy, wyznania lub płci mają prawo dążyć do osiągnięcia zarówno dobrobytu materialnego, jak i rozwoju duchowego w warunkach wolności i godności, bezpieczeństwa ekonomicznego i równości szans.

W 1946 r. MOP jako pierwsza została uznana za organizację wyspecjalizowaną Systemu Narodów Zjednoczonych. W 1969 roku, w 50. rocznicę powstania, MOP została uhonorowana Pokojową Nagrodą Nobla.

 

W związku ze zmianami w świecie pracy, jakie nastąpiły w wyniku procesów globalizacji na początku lat 90. Międzynarodowa Organizacja Pracy stanęła przed koniecznością redefinicji zadań i roli. W sytuacji, gdy wzrost gospodarczy nie zawsze prowadzi do postępu społecznego, konieczne stało się stworzenie katalogu uznanych przez społeczność międzynarodową podstawowych praw pracowników.

 

Przyjęta przez MOP w 1998 r. Deklaracja dotycząca fundamentalnych zasad i praw w pracy zawiera właśnie taki katalog (tekst - patrz poniżej). Definiuje ona cztery obszary fundamentalnych praw przysługujących człowiekowi w świecie pracy. Prawa te zawarte są w ośmiu fundamentalnych konwencjach MOP. Są to:

 

a)      wolność zrzeszania się i prawo do rokowań zbiorowych: Konwencje Nr 87 dotycząca wolności związkowej i ochrony praw związkowych z 1948 r. oraz Konwencja Nr 98 dotycząca stosowania zasad prawa organizowania się i rokowań zbiorowych z 1949 r.,
b)      zakaz wszystkich form pracy przymusowej i obowiązkowej: Konwencja Nr 29 dotycząca pracy przymusowej z 1930 r. lub obowiązkowej oraz Konwencja Nr 105 dotycząca zniesienia pracy przymusowej z 1957 r.,
c)       skuteczna likwidacja pracy dzieci: Konwencja Nr 138 dotycząca najniższego wieku dopuszczenia do zatrudnienia z 1973 r. oraz Konwencja Nr 182 dotycząca zakazu i natychmiastowych działań na rzecz eliminacji pracy dzieci z 1999 r.
d)      likwidacja dyskryminacji w dziedzinie zatrudnienia i wykonywania zawodu: Konwencja Nr 100 dotycząca jednakowego wynagrodzenia dla pracujących mężczyzn i kobiet za prace jednakowej wartości z 1951 r. oraz Konwencja Nr 111 dotycząca dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu z 1958 r.

Wyzwania nowego tysiąclecia, zwłaszcza związane z globalizacją doprowadziły do zainicjowania prac nad wzmocnieniem kompetencji MOP w celu pomocy członkom w wysiłkach na rzecz realizacji celów Organizacji w nowych uwarunkowaniach . Zwieńczeniem tych prac było przyjęcie podczas 97 sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy w czerwcu 2008 r. Deklaracji dotyczącej sprawiedliwości społecznej na rzecz uczciwej globalizacji Deklaracja stanowi wiadomość dla świata zewnętrznego, w którym kierunku Organizacja zmierza, aby efektywniej odpowiadać na potrzeby świata pracy w radykalnie odmiennym środowisku XXI wieku, dotyczy również kwestii wzmocnienia zdolności MOP w promowaniu celów Organizacji - umożliwienia Członkom realizacji tych celów w sposób spójny i zintegrowany, zgodnie z Agendą na rzecz godnej pracy (Decent Work Agenda).

MOP nie pozostaje również bierna wobec obecnego kryzysu finansowego i gospodarczego. Podczas 304 sesji Rady Administracyjnej (marzec 2009 r.) odbyło się Trójstronne Spotkanie wysokiego szczebla nt. obecnego globalnego kryzysu finansowego i gospodarczego z udziałem m.in. Dyrektora Zarządzającego Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Zdaniem uczestników spotkania kluczowe działania podejmowane na rzecz łagodzenia skutków kryzysu i kształtowania trwałego ożywienia na rzecz sprawiedliwej globalizacji winny obejmować m.in. wzmacnianie działań mających na celu utrzymanie dochodów otrzymywanych przez bezrobotnych poprzez np. zwiększanie świadczeń na wypadek bezrobocia (czasu ich wypłacania, zakresu osób je otrzymujących), zachęcanie pracodawców do dzielenia pracy między pracowników i przez to czasowego utrzymywania jak najszerszego zatrudnienia. Niezwykle istotne jest również rozszerzanie działań w zakresie ochrony socjalnej i ochrony emerytur/rent przed spadkami na rynkach finansowych. Specjalną ochroną otoczyć należy grupy i sektory szczególnie zagrożone, np. poprzez czasowe programy zatrudniania ludzi młodych. Konieczne jest także inwestowanie w szkolenie pracownika oraz wzmocnienie służb zatrudnienia, aby ułatwić dostosowanie się przedsiębiorstw i pracowników do zmieniających się warunków na rynku pracy oraz wspieranie przedsiębiorstw (szczególnie małych i średnich) w dostępie do kredytów. Debata na temat społecznych skutków kryzysu będzie kontynuowana podczas 98 sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy (czerwiec 2009 r.) w ramach dyskusji raportu Dyrektora Generalnego MBP oraz w Komitecie Ogólnym, którego celem będzie wypracowanie konkretnych propozycji działań na rzecz łagodzenia skutków kryzysu.

 

Więcej na ten temat można się dowiedzieć na stronach: ILO 304th Session of the Governing Body, 5-27 March 2009 wcms_104129.pdf

 
Zadania
Do podstawowych zadań MOP należy:
  • tworzenie międzynarodowego prawa pracy, w formie konwencji i zaleceń, które zawierają minimalne standardy w zakresie podstawowych praw pracowniczych, takich jak: wolność związkowa, prawo do organizowania się, prawo do rokowań zbiorowych, zakaz pracy przymusowej i obowiązkowej, równouprawnienie w pracy i wykonywaniu zawodu;
  • oferowanie współpracy technicznej, w tym promowanie międzynarodowych standardów pracy oraz udzielanie pomocy państwom członkowskim w dostosowaniu prawa krajowego do postanowień konwencji i zaleceń MOP oraz w realizacji założeń Agendy na Rzecz Godnej Pracy;
  • promowanie rozwoju niezależnych organizacji pracodawców i pracowników, a także szkolenie członków tych organizacji.
Organy MOP
 
1. Konferencja Ogólna (Międzynarodowa Konferencja Pracy)
Konferencja składa się z czterech delegatów każdego państwa członkowskiego: dwóch przedstawicieli rządu, jednego reprezentanta pracodawców i jednego pracowników. Jej zadaniem jest omawianie spraw skierowanych pod obrady przez Radę Administracyjną, przyjmowanie konwencji, zaleceń oraz rezolucji. Zgodnie z Konstytucją sesje Konferencji odbywają się przynajmniej raz w roku (zwykle w czerwcu) chyba, że zachodzi potrzeba nadzwyczajnego zwołania Konferencji. Konferencja obraduje w Genewie.
 
2. Rada Administracyjna Międzynarodowego Biura Pracy
Rada Administracyjna (RA) składa się z 56 członków, z których 28 reprezentuje rządy, a po 14 pracodawców i pracowników oraz 66 zastępców członków (28 reprezentuje rządy, a po 19 pracodawców i pracowników). Wśród rządowych członków RA 10 miejsc piastują przedstawiciele państw odgrywających największą rolę w przemyśle. Obecnie są to: Brazylia, Chiny, Francja, Indie, Japonia, Niemcy, Rosja, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Włochy. Pozostali przedstawiciele rządowi są wybierani przez delegatów na Konferencję co trzy lata. W 2008 r. Polska została wybrana członkiem RA. RA jest organem zarządzającym i koordynującym działalność Organizacji. Do jej kompetencji należy ustalanie porządku obrad Konferencji, programu i budżetu Organizacji oraz zajmowanie się sprawami bieżącymi. RA spotyka się w Genewie trzy razy w roku (marzec, czerwiec, listopad). Obecnie (do czerwca 2009 r.) funkcję przewodniczącego RA pełni Stały Przedstawiciel RP przy Biurze ONZ w Genewie, Pan Ambasador Zdzisław Rapacki.
 
3.  Międzynarodowe Biuro Pracy
Funkcję administracyjną w MOP pełni Międzynarodowe Biuro Pracy (MBP), na czele którego stoi Dyrektor Generalny wybierany przez Radę Administracyjną na 5-letnią kadencję. MBP zajmuje się działalnością techniczną organizacji, przygotowaniem, zarówno merytorycznym, jak i technicznym obrad konferencji oraz organizacją pomocy technicznej. Jest to również centrum badawcze i dokumentacyjne oraz wydawca periodycznych i jednorazowych publikacji MOP.
 
Do 2009 r. Międzynarodowa Organizacja Pracy przyjęła 188 konwencji i 199 zaleceń, z czego 76 konwencji i 77 zaleceń zostało przez Radę Administracyjną uznane za aktualne.
 
Najważniejsze konwencje MOP to:
Konwencje fundamentalne
Konwencja nr 138 dotycząca najniższego wieku dopuszczenia do zatrudnienia. Tekst: patrz poniżej.

Konwencja nr 105 o zniesieniu pracy przymusowej. Tekst: patrz poniżej.

Konwencja nr 111 dotycząca dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu. Tekst: patrz poniżej.

Konwencja nr 182 dotycząca zakazu i natychmiastowych działań na rzecz eliminowania najgorszych form pracy dzieci. Tekst: patrz poniżej.

Konwencja nr 29 dotycząca pracy przymusowej lub obowiązkowej. Tekst: patrz poniżej.

Konwencja nr 87 dotycząca wolności związkowej i ochrony praw związkowych.Tekst: patrz poniżej.<

Konwencja nr 98 dotycząca stosowania zasad prawa organizowania się i rokowań zbiorowych.Tekst: patrz poniżej.

Konwencje priorytetowe
Konwencja nr 81 dotycząca inspekcji pracy w przemyśle i handlu, z 1947 r..Tekst: patrz poniżej.

Konwencja nr 122 dotycząca polityki zatrudnienia, z 1964 r.Tekst: patrz poniżej.

Konwencja nr 129 dotycząca inspekcji pracy w rolnictwie, z  1969 r.Tekst: patrz poniżej.

Konwencja nr 144 dotycząca trójstronnych konsultacji w zakresie wprowadzania w życie międzynarodowych norm w sprawie pracy, z 1976 r. Tekst: patrz poniżej.

 
Najnowsze akty prawne przyjęte przez MOP to:
 

Konwencja Nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy z 2006 r. Tekst: patrz poniżej.

 

Zalecenie Nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy z 2006 r. Tekst: patrz poniżej.

 

Zalecenie Nr 198 dotyczące stosunku pracy z 2006 r.Tekst: patrz poniżej.

 Konwencja Nr 188 dotycząca pracy w sektorze rybołówstwa z 2007 r.Tekst: patrz poniżej.

 Zalecenie Nr 199 dotyczące pracy w sektorze rybołówstwa z 2007 r. Tekst: patrz poniżej.

 Polska ratyfikowała dotychczas 90 konwencji (z czego 81 jest w mocy), w tym wszystkie konwencje fundamentalne i priorytetowe.

 Współpracą z Międzynarodową Organizacją Pracy zajmuje się Departament Dialogu i Partnerstwa Społecznego, tel. 66 10 638, fax. 66 10 640.

Więcej informacji o Międzynarodowej Organizacji Pracy
można uzyskać w siedzibie Organizacji i na jej stronie internetowej:

International Labour Office
4, routes des Morillos
CH-1211 Geneva 22
Tel. +4122/799-7912
Fax. +4122/799-8577
Email. Communication@ilo.org
Web site: www.ilo.org
Patrz także:

Dokumenty Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczące dialogu społecznego i praw związkowych

 Informator -  Międzynarodowa Organizacja Pracy, 90 lat istnienia

Załączniki
Konstytucja MOP
Deklaracja MOP
KONWENCJA 138 - MINIMALNY WIEK
KONWENCJA Nr 105 - ZNIESIENIE PRACY PRZYMUSOWEJ
KONWENCJA NR 111 - DYSKRYMINACJA I WYKONYWANIE ZAWODU
Konwencja Nr 182 - ELIMINACJA NAJGORSZYCH FORM PRACY DZIECI
KONWENCJA Nr 29 - PRACA PRZMUSOWA
KONWENCJA Nr 87 - WOLNOŚĆ I OCHRONA PRAW ZWIĄZKOWYCH
KONWENCJA Nr 98 - ROKOWANIA ZBIOROWE I PRAWO DO ORGANIZOWANIA
KONWENCJA Nr 81 - INSPEKCJA PRACY
KONWENCJA NR 122 - POLITYKA ZATRUDNIENIA
KONWENCJA Nr 129 - INSPEKCJA PRACY ROLNICTWO
KONWENCJA Nr 144 - TRÓJSTRONNE KONSULTACJE
Konwencja_187
Zalecenie_197
Zalecenie_198_pl
Konwencja188
Zalecenie199